Analoge school

Je kon erop wachten: volgende week wordt ons docententeam getrakteerd op een AI-praatje
door twee collega’s die zich erin hebben verdiept. En dat is goed, want scholen moeten beleid
voeren op wat dé revolutie van onze tijd is. AI is gearriveerd, hallucineert vooralsnog, maar
domineert het nieuws en straks de wereld. Wat moet je daar dan mee in het schoolgebouw?

Berekeningen waar mensen 14.000 jaar over doen, doet AI in 16 uur! Bombardeer dus
de AI-laboratoria, zeiden twee wetenschappers zelfs, voordat we er de controle over verliezen.
Ook de ontwikkelaars zelf, zoals Sam Altman van OpenAI, wijzen op de gevaren, hoewel ze de
razendsnelle ontwikkeling geen strobreed in de weg leggen. Nogal wiedes, ze verdienen er een
fortuin mee. AI-chipmaker Nvidia is intussen meer dan 5 biljoen dollar waard en is daarmee het
duurste bedrijf op aarde. Er zit voorlopig geen rem op, hoewel sommigen een zeepbel
voorspellen.

Jongeren maken gretig gebruik van AI. Niet alleen levert het samenvattingen, kant-en-
klare werkstukken of psychologische hulp, ook als nieuwsconsument gebruiken jongeren het
steeds vaker. Erik Scherder, de sympathieke breinprofessor die wel eens opdook op
talkshowtafels, legt uit in zijn laatste boek uit dat we van nature liever lui dan moe zijn. In
combinatie met de antwoordenbrei van ChatGPT, Perplexity of Gemini levert dat gemakzucht,
underuse en dus ‘Afnemende Intelligentie’ op. Het liefst zou Scherder de laptops uit de
collegezaal gooien en weer met pen en papier werken.

Een vergelijkbaar pleidooi kwam van Micha Wertheim, die het nog breder trekt. ‘Maak
het hele onderwijs analoog’, bepleitte hij in de Volkskrant. Niemand is opgewassen tegen de
digitale verleiding - onze aandacht is de grondstof waar BigTech rijk van wordt. Na het
smartphoneverbod op scholen is het ook tijd om af te rekenen met de appgroepen, de laptops
en de digitale leeromgevingen en volgsystemen. Voorkom mentale problemen, voorkom
radicalisering, voorkom afnemende schoolprestaties, aldus Wertheim.

Ik kan daar goed in mee gaan. Het scherm is een ongezonde stoorzender in het
onderwijs. Wil je onderwijs weer écht gezond maken, dan moet je alles wat er niet toe doet,
alles wat afleidt, alles wat lui maakt, alles wat verslavend is, alles waar je somber van wordt en
misschien zelfs alles wat digitaal is, buiten het gebouw houden. Onderwijs gaat over menselijk
contact, over empathie en dus over praten, luisteren, kijken, discussiëren, lezen, kritisch
denken, overleggen en creativiteit. Over het vinden van woorden voor je ideeën. Elke seconde
op een scherm is er één minder met de mensen om je heen. En dus moet je na de laptops,
tablets en digiborden AI vooral niet te gretig omarmen - deze technologische revolutie vraagt
om een heel zorgvuldige inpassing.

Eerder gepubliceerd in Kleio